بر روی دیواره پلکان آپادانا  و در سه ردیف متقارن نقش برجسته هایی دیده می شود که در قالب نمایندگان ملت های  امپراطوری برای تقدیم هدایای نمادین به پادشاه که در منطقه خود تولید کرده اند،در  کاخ حاضر می شدند.
هر چند بسیاری از باستان شناسان سعی کرده اند هویت این افراد  را شناسایی کنند با این وجود به نظر می رسد که نمی توان هویت آنها را به طور قطعی  شناسایی کرد. چرا که همانند نقوش آرامگاه های هخامنشی که در آن تصویر نمادین ملت ها  به صورت متفاوت از هم بر روی دیواره سنگی کوه حک شده اند،و نام آنها نیز نوشته شده  است ، در پلکان آپادانا هیچ کتیبه ای برای شناسایی هویت این افراد وجود ندارد ( در  نقش رستم 28 ملت امپراطوری هخامنشی که تخت پادشاه را بر دست دارند،از روی لباس  شناسایی شده اند و در کتیبه پشت نقش شاه و همچنین میان دو نیمه ستون مرکزی ، نام تک  تک این ملت ها آورده شده است که در شناسایی آنها بسیار مؤثر بوده است ـدر میان این نقش برجسته ها،مادها را می توان با توجه به فرم سر و کلاه آنها  شناخت و در پشت سرمادها،ارمنیان قرار گرفته اند که همانند مادها لباس سرهم پوشیده  اند . در ردیف زیری ارمنیان ، خوزی ها دیده می شوند که همه پیراهن و دامن چین دار  پوشیده اند و هدیه آنها عبارتست از یک شیر ماده و دو بچه شیر،یک جفت خنجر مشابه  خنجری که داریوش در مجسمه خود که در شوش یافت شده است،به کمر بسته است. به دنبال آن  هراتیان Aryens ها قرار گرفته اند که شتر دو کوهانه ای با خود آورده اند، بابلی ها  با گاومیش کوهان دار،و لیدیه ای ها (یا سوریه ای ها؟) که جواهرات و ارابه دوچرخی را  به عنوان هدیه برای پادشاه آورده اند؛ جواهرات عبارتند از : گلدان های پر نقش و  نگار با بریدگی های عمودی ، دو کاسه سرباز ، بازوبندهای نفیس مزین به نقش گریفون  ،حیوان اسطوره ای (یا سه شیر؟)
در ادامه نقش برجسته ها می توان اهمیت مردمان  ساکن در مناطق شرقی امپراطوری پارس و در آسیای مرکزی را به خوبی دریافت کرد که به  نظر می رسد پارسیان روابط دوستانه نزدیک خود را با آنها حفظ کرده بودند به عنوان  مثال می توان چهره دو سکاهای تیز خود « Saka Tigrakhavda » را شناسایی کرد که اسب  کوتاه قد آراسته، دستبندهایی با سر حیوانات ، پارچه های چین دار و جبه به عنوان  هدیه با خود آورده اند. تمام این افراد مسلح هستند و این امر مؤید آن است که حضور  آنها در خاک امپراطوری پارس و زندگی در آن با روابط دوستانه با پادشاه همراه است . تمامی هیأت های نمایندگان به طور همزمان برای تکریم پادشاه به هنگام برگزاری مراسمی  با شکوه در آپادانا گردهم آمده اند. به نظر می رسد این نقش تصویری از واقعیتی است  که در صفحه آپادانا همه ساله وجود داشت . به هر حال نمی توان به راحتی پذیرفت که  این افراد به هنگام برگزاری مراسم سال نو در تخت جمشید گردهم می آمدند ( برخی از  محققان نظیر دکتر فرخ سعیدی و شاپور شهبازی معتقدند که دلیل حضور این نمایندگان از  دورترین نقاط در این کاخ برای شرکت در مراسم نوروز بوده است و هدف از این نقش  ها،صرفا آرایش دیوار پلکان نبوده است بلکه هدف مستند ساختن جشن نوروز بود که در این  کاخ برگزار می شد، از سوی دیگر یکی از اهداف دوگانه ساخت جمشید را برگزاری مراسم  جشن نوروز می دانند،هدف دوم ایجاد گنجخانه ای شایسته برای گردآوری ثروت کشور بود.

کاخ صد ستون
کاخ صد ستون یا تالار تخت در سمت شمال،اندکی بالاتر  از گنجخانه و رو به روی آپادانا قرار دارد. طرح آن از ابتدا ریخته شده بود ولی  خشایارشا ساخت بنای آن را آغاز کرد. این کاخ چهار گوش با یک صد ستون و 70 متر طول و  عرض نمونه مشابهی از کاخ آپادانا است که خشایارشا نتوانست ساخت آن را در زمان حیات  خود به پایان برساند و اردشیر شاه ( 424 ـ 465 ق. م ) کار احداث آن را به پایان  رساند. ( بر روی سنگی که در گوشه جنوب شرقی کاخ به همت هرتسفلد پیدا شده است ،چنین  آمده است :«اردشیر شاه می گوید:این کاخ خشایارشا شاه و پدر من پی اش را ریخت. در  حمایت اهورامزدا من ،اردشیر شاه آن را برآوردم و تمامش کردم ».
از نظر  معماری تفاوت های بین این کاخ و کاخ آپادانا وجود دارد.
در سه ضلع کاخ ،دو ردیف  دیوار ساخته شده است و دالان باریکی را بین خود تشکیل داده اند که به بیرون راه  ندارند ولی از طریق دو درگاه بزرگ و با شکوه به تالار مرکزی راه داشتند.
موقعیت  و محل قرار گرفتن دالان ها و درگاه ها به گونه ای است که به نظر می رسد دیوارهای  داخلی بلند تر از دیوارهای بیرونی بوده است . لذا در بخش فوقانی پنجره های بلندی  زیر سقف تعبیه شده بود. تا از طریق آنها نور به داخل فضای بزرگ و تاریک آن بتابد. بر این اساس می توان چنین برداشت کرد که پنجره و تاقچه ای سنگی بین دروازه های بزرگ  سنگی بسته بودند . تنها نمای جبهه شمالی کاخ مشابه نمای کاخ های کهن لوان evantL -است که آشوریان آنها را هیلانی hilani می نامیدند. در نمای شمالی تالار صد ستون  ایوان ستوندار مجسمه گاو به عنوان نگهبانان بزرگ دو دروازه اصلی ورودی به کاخ دیده  می شد . تزیینات درگاه های بزرگ ، شبیه نمای آپادانا است . در روی درگاه ها شاه را  به صورت نشسته بر روی یک صندلی می بینیم که در پایین آن در 5 ردیف پارسیان و مادها  به صف ایستاده اند. نقش سایر ملت های امپراطوری بر روی درگاه های دروازه های جنوبی  تالار که دروازه های تصنعی تالار بودند ـ زیرا برای ورود به تالار از آنها استفاده  نمی شد و این دروازه ها تنها به دالان های باریک و بن بست ضلع جنوبی باز می شدند ـ  آفریده شده است. نقش این ملت ها شبیه نقش برجسته های آرامگاه های هخامنشی در زیر  تخت پادشاه حک شده است . موضوع تزیینات دروازه های داخلی تالار ،موضوعی سیاسی است  که در آن قهرمان ،پیراهن پادشاهی به تن کرده است که تجسمی از قوم پارس و یا شخص  پادشاه است که با دیو یا حیوان اسطوره ای نبرد می کند و او را از پای درمی آورد . به هر حال نمی توان نبرد این دو را ،نبرد اهورامزدا علیه اهریمن خدای شر (تجسم بشری  از شر) دانست چرا که در هیچ یک از متون مربوط به این دور ،نیز به وجود این مبارزه  اشاره نشده است.


/ 0 نظر / 6 بازدید